Veyis Gungor is schrijver en voorzitter van Turkevi in Amsterdam

Avrupa Ordusu mu? Avrupa’nın Yeniden Şekillendirilmesi mi?

Avrupa ve Amerika arasında uzun zamandır bir gerginlik yaşanıyor. Bu gerginlik geçtiğimiz günlerde ‘Avrupa Ordusu’ tartışmasıyla yeniden gündeme geldi. Daha önce yer yer ekonomi savaşlarından da bahsedildi. Söz konusu gerginlik ve restleşme Başkan Trump’la Avrupa liderleri arasında adeta bir söz düellosuna dönüşüyor.
'Avrupa Ordusu' restleşmelerinin en somut örneklerinden birisi, Fransa ile ABD arasında yaşandı. Hatırlanacağı üzere, Fransa Cumhurbaşkanı Macron, ‘Avrupa’nın kendi ordusunu kurmalı’ önerisinde bulunmuştu. Buna karşılık ABD Başkanı Trump ise şu cevabı vermişti: “Fransızlar, İkinci Dünya Savaşı’da ABD Ordusu gelip yetişmeden önce Paris’te Almanca öğrenmeye başlamışlardı”. Yani sizi Almanların elinden, sömürgesinden biz kurtardık diyor Trump.
'Avrupa Ordusu' konusunda bir başka açıklama da, Almanya Şansölyesi Angele Merkel’den gelmişti. Merkel, Avrupa Parlamentosu'nda yaptığı konuşmada, ‘Birbirimize güvendiğimiz günler geride kaldı. Artık kendi kaderimizi kendimiz tayin etmeliyiz’ cümlelerini sarf etti. Merkel, bu açıklama ile 'Avrupa Ordusu’nu işaret ediyordu.
Bu tür restleşmeler olurken, Başkan Trump da zaman zaman ‘Avrupa Birliği’nin, NATO’nun koruması için daha fazla ödemesi gerekiyor’ serzenişiyle, Avrupalı liderleri uluslararası toplantılarda fırçalıyordu. Bu ve benzeri açıklamalarla Trump, 'Avrupa Ordusu' hayali olanları adeta tehdit ediyor ve 'Oturun oturduğunuz yerde' diyordu.
Geçen hafta ise, Hollanda’da ‘Avrupa Ordusu’ tartışması gündeme geldi. Hükümet ortağı olan D66 Partili Başbakan Yardımcısı ve İçişleri Bakanı Kasje Ollongren, Danimarka’da bir konuşma yaptı. Ollongren, Brexit’i örnek gösterip, Rusya’nın iştahına dikkat çekerek, gelecekte bir ‘Avrupa Ordusu’ hayal ettiğini söyledi. Tabii ki bu açıklama, Hollanda medyasında yer alınca, Hollanda Başbakanı Rutte’nin, “Avrupa’nın ABD olmadan kendini savunamayacağı ve Avrupa Ordusu’nun akıllı bir düşünce olmadığı” açıklaması hatırlatıldı. Ayrıca, Hollanda Savunma Bakanı Ank Bijleveld’in , ‘Hükümet Avrupa Ordusu’na karşı’ açıklamasıyla, bu tartışma Hollanda’da rafa kaldırıldı.
Bütün bu tartışmaların ve restleşmelerin akışında ya da arka planında sanki, İkinci Dünya Savaşı sonrası, Amerika lokomotifliğinde kurulan dünya düzeninin değişmesi isteniyor. Bilindiği üzere, o yıllarda kurulan düzenin en önemli kurumlarından birisi, hiç şüphesiz NATO’ydu. Ve bu kurumun içinde fazla dillendirilmeyen, üye ülkelerde komünizmle mücadele edecek sivillerin örgütlenmesi şartıydı.
Yani Avrupa, İkinci Dünya Savaşı sonrası, ABD’ye sadece ekonomik, savunma, güvenlik, enerji gibi sebeplerle bağımlı değildir. Avrupa ABD’ye çok yönlü bağlıdır. Macron’un ‘Avrupa, büyük güçlerin oyuncağı olamaz’ sözünde haklı olmasını isterdim. Ama iş o kadar kolay görünmüyor.
'Avrupa Ordusu' tartışmalarının gölgesinde, Avrupa’da bir başka değişim ve tehlikeden söz ediliyor . Uzmanlar, bu tehlikenin, yeni kurulmak istenen dünya düzeninin, ya da şekillenmesinin Avrupa operasyonu diyorlar.
Peki yeni şekillenme nedir?

Artık, dünyaya açılan, demokratik, hukukun üstünlüğü, küresel meselelerde ve sorunlarda hassas olan bir siyasi anlayış döneminin kapanması isteniyor sanki. Sosyal Demokratlar, Hıristiyan Demokratlar, Yeşiller, Sosyalistler yönetimlerden uzaklaşıyor. Zayıflıyorlar. Bunların yerine, Amerika’da olduğu gibi, Avrupa’da da popülist, aşırı sağcı, dünyaya kapalı, çok kültürlülüğe karşı siyasi anlayışlar yükseliyor, ya da yükseltiliyor. Çatışma, korku ve kaostan fayda uman, sınırları kapayan, içe dönük mesajlar veren siyasi anlayışlar parlatılıyor adeta.
Evet, Avrupa, Amerika’dan sonra böyle bir yapılanmayla karşı karşıya. Bu yapılanmaya ordularla karşı koyamazsınız. Önce bu değişim ve kaymanın farkına varmamız gerekiyor. Devamında da, evrensel değerlerin yeniden insanlık gündemine girmesini ve hakim olmasını sağlamalıyız. Velhasıl, 'Avrupa Ordusu' tartışmaları gölgesinde, farklı bir yarış sürüyor. Avrupa bu sürecin sancılarını yaşıyor.
Veyis Güngör
30 Kasım 2018
Bu yazı HABER Gazetesi için kalame alınmıştır.

Reageren is niet mogelijk