Göç, bilindiği gibi günümüzün en çok tartışılan ama en az anlaşılan konularından biri. Kamuoyunda göç üzerine yürütülen tartışmalarda fikirler ve rakamlar havada uçuşuyor. Hollanda ve diğer Avrupa ülkelerinde seçim süreçlerinde, hatta hükümet kurma görüşmelerinde göç her zaman masanın en kritik başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Peki, gerçekte göç hakkında ne biliyoruz?
Merkezi Hollanda’nın De Bilt kasabasında bulunan BLIJSTIFT ajansı, Hollandalı göç uzmanı Hein de Haas’ın Hoe Migratie Echt Werkt (Göç Gerçekte Nasıl İşler) adlı kitabının en önemli noktalarını bir çizgi roman olarak yayımladı. De Bilt, başlı başına ele alınması gereken bir konu. Bu küçük kasaba, Hollanda’da sıradan bir yerleşim yeri değil. Ajansın ifadesiyle, burası yalnızca ofislerinin bulunduğu yer değil; yaratıcılığın, ilhamın ve huzurun, doğayla iç içe aranıp bulunduğu bir alan. Bu çok önemli bir yorum. Çünkü; De Bilt (Bilthoven), eğitimci Kees Boeke ve eşi Beatrice Cadbury’nin 1926’da doğanın içinde kurduğu, bugün de varlığını sürdüren özgün okul sistemine ev sahipliğiyle de bilinir.
Böylesine özel bir yerde, 40 yılı aşkın süredir “sıkıcı şeyleri eğlenceli, karmaşık konuları anlaşılır hale getirme” hedefiyle çalışan küçük bir ajansın bulunması da tesadüf değil elbette. BLIJSTIFT, görsellerle metni buluşturarak mesajları hedef kitleye çok daha etkili ulaştırma konusunda uzman. Ajans bu kez, Hein de Haas’ın 500 sayfalık kapsamlı eserini yalnızca 12 sayfalık bir çizgi romana dönüştürmüş. Üstelik bu kitap sadece 15 dakikada okunabiliyor ve PDF formatında ücretsiz olarak edinilebiliyor. Ekim ayının ilk haftasında Rotterdam’da LOKAAL ve FENIX kurumları tarafından düzenlenen “010 Actueel” göç tartışma programında tanıtılan bu çizgi roman, katılımcılara da hediye edildi.
Kitabın içeriğine geçmeden önce, Hein de Haas üzerinde kısaca durmakta fayda var.
Sosyolog Hein de Haas, Hollanda’nın en tanınmış göç uzmanlarından biri. Amsterdam Üniversitesi’nde profesör, Oxford Üniversitesi’ndeki Uluslararası Göç Enstitüsü’nün eski direktörü. “Göç’ün Yaşı” ve “Göç Gerçekte Nasıl İşler” adlı kitaplarıyla geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmış durumda. Ayrıca, bir dönem spor yorumculuğu yapan Johan Derksen’i Vandaag Inside TV programında tam 6 dakika 24 saniyeliğine susturabilen kişi olarak da bilinir ki, bu Hollanda medyasında az rastlanır bir başarıdır.
De Haas’a göre, göç günümüzün en çok konuşulan konularından biri hâline geldi. Televizyondaki tartışma programları artık neredeyse sadece göçü konuşuyor; siyasetçiler bu meselede sık sık karşı karşıya geliyor. Lahey’deki göç karşıtı gösterilerde yaşanan olaylar da daha tazeliğini koruyor. Ancak De Haas’ın sakin bir mesajı var: “Panik yok.” Zira 500 sayfalık kapsamlı kitabında, göç kavramı etrafında dolaşan 22 efsane ve miti bilimsel verilerle tek tek çürütüyor.
Çizgi romanın içeriğine baktığımızda, her sayfada karikatürlerin eşlik ettiği, soru-cevap formatında ilerleyen, son derece anlaşılır bir metin okuyucuyu karşılıyor. İlk sayfada şu cümle yer alıyor: “Merhaba, adım Hein. Yıllardır göç üzerine araştırmalar yapıyorum. Hepimizin konuştuğu göç mitleri üzerine bir kitap yazdım.” Ardından gelen açıklama ise oldukça net: “Günlük yaşamda hem sağdan hem soldan duyduğumuz birçok göç miti gerçeği yansıtmıyor.”
Göçün tanımı da açık bir şekilde yapılıyor: “Sabit ikamet yerinin sınırların ötesine taşınmasıdır; bu bir şehir, eyalet ya da ülke olabilir. Bu süreçte genellikle bir yıl ya da daha uzun süre kalınır. Göçmen, doğduğu yerden farklı bir yerde yaşayan kişidir.”
De Haas, göçmenlerin yüzde 90’ının ekonomik sebeplerle, yüzde 10’unun ise sığınma amacıyla göç ettiğini belirtiyor. “Göçmenler işimizi elimizden alıyor” söylemini de bilimsel verilerle çürütüyor. Çünkü göçmenler çoğunlukla yerli nüfusun yapmak istemediği işleri üstleniyor. Ayrıca göçün nüfus artışıyla birebir ilişkili olmadığı, ekonomik çöküşe yol açmadığı, refah devletini zayıflatmadığı, hatta aksine birçok alanda tamamlayıcı rol oynadığı vurgulanıyor. Siyasetçilerin son on yıllarda göç konusunu bir propaganda aracına dönüştürdüklerini ise özellikle not ediyor.
Çizgi roman boyunca, bu mitlerin tamamı sade, çarpıcı ve anlaşılır diyaloglarla anlatılıyor. De Haas, mülteci krizinin aslında siyasi bir kriz olduğunu, göçün devam edeceğini, göçmenlerin büyük bölümünün yasal yolları kullandığını, dolayısıyla paniğe gerek olmadığını ifade ediyor. Ve en önemli verdiği mesaj ise şöyle: “konuşmaya devam edelim. korkuyla değil, bilgiyle…”
Veyis Güngör
20 Kasım 2025